স্বাধীনতা – ২

বুকুত এটি বিপ্লৱ নুৰিয়াই লৈ

তেওঁ মোৰ দুৱাৰত টুকুৰিয়াইছিল ।

এখন সেউজ অৰণ্যৰ স্বাধীনতাৰ স্বপ্নই

তেওঁক বাৰুকৈয়ে বলিয়া কৰিছিল ।

নৈৰ সিপাৰে ৰিণিকি ৰিণিকি শুনো আজিও

বিপ্লৱৰ কুচকাৱাজ কিম্বা মৃত্যুৰ আৰ্তনাদ ।

জীৱনে সোধে –

বুকুৰ হালধীয়াৰ পৰা অৰণ্যৰ সেউজীয়ালৈ

আৰু কিমানদূৰ বাট ?

মোৰ হাতত তেওঁ সঁপি গ’ল এমুঠি তেজে ধোৱা মাটি

কিন্তু তেওঁ জনা নাছিল –

মোৰ হাতত মোৰেই যে মৃত্যুঘন্টা আছে দুলি ।।

শিলৰ আত্মকথা

মই এটি শিল হৈছিলো ।

স্মৃতিবোৰ শেলুৱৈ হৈছিল 

আৰু মোক চেপিছিল; উশাহবোৰ শুহি নোলোৱা পৰ্যন্ত ।

সময়বোৰ নৈ হৈ বৈ আহিছিল ।

দিগন্তগামী হেঙুলীয়াই

বাৰে বাৰে বেঙা মেলি চায় –

সমীৰৰ স’তে ঢৌ তুলি

শেলুৱৈৰ কৱলৰ পৰা মোক আজুৰিবলৈ

তোমাৰ যে কি আপ্ৰাণ চেষ্টা !

ছেঃ, তোমাৰ দুখবোৰ অৱগাহন কৰিব পৰা হ’লে...

কথোপকথন - ৩

 তুমি - ক্ষণিকতে যিদৰে আঁতৰি যায়

         আকাশৰ নেজাল তৰা

         ওঁঠৰ পৰা সৰি ক’ৰবাত যেন হেৰাই গ’ল আমাৰ কথা ।

মই - নেহেৰাই কেতিয়াও ওঠঁৰ ভাষা

        বুকুত ওলমি আছে চোৱা, সেয়াই তুমি কোৱা

        কিছু সপোন, কিছু প্ৰত্যাশা ।

তুমি - প্ৰত্যাশাই যদি মিছা হয় ধূসৰ বন্দৰত

         নাওঁ মেলি দিবা কি সাহসত ?           

মই - নাওঁ ভটিয়াব কথানদীৰ সোঁতত

        উচ্ছ্বলা যৌৱনা তুমি মোৰ চিফুং বাঁহীৰ সুৰত ।

        নিলাজ ফাগুন উৰিব তোমাৰ চাদৰৰ আঁচলত

        আঁকি দিওঁ নেকি পলাশৰ ৰঙা তোমাৰ কপালত ?

তুমি - আঁকি ল’ম তোমাৰ হেঁপাহৰ ৰঙা মোৰ কপালত

         তোমাৰ মৰমৰ নৈত ডুব যাম প্ৰতিটো উশাহত ।

মই – মোৰ মৰমত নুডুবিবা

        জীৱনৰ সেউজীয়া ঠিকনা হেৰুৱাবা ।

        সৌৱা হাত বাউলি মাতিছে তোমাৰ সপোনে

        সাঁতুৰি পাৰ হৈ যোৱা ।

                  

শংকৰদেৱ একাডেমীৰ তুমি নীলাঞ্জনা বৰুৱা – ৩

                                                                  

নীলাঞ্জনা,

কেনেকৈ তোমাৰ বোকোচাত তুলি দিওঁ

মোৰ বুকুৰ সমস্ত দুখ ?

তুমিতো নাজানা - তাৰ আঁৰত লুকাই আছে কাৰ চিনাকি মুখ ।

নৈৰ ঘাটত শেলুৱৈৰ চেপাত

শিলচটাই আজি উশাহ ল’ব পৰা নাই ।

জাক হেৰুওৱা পখীৰ কলৰৱত

সন্ধ্যাটি ভূমাৰ বুকুত নিৰলে লুকায় ।

জানা,

তোমাৰ নিলাভ অথচ দ্ব্যৰ্থ চাৱনিয়ে

সিদিনা মোৰ সমস্ত শৰীৰত বগুৱা বাই ফুৰিছিল ।

মই হৈ পৰিছিলো নীড়হাৰা ।

যিদিনা তুমি তোমাৰ আঁচলৰ আঁৰত

এটি কুঁৱলীসনা সন্ধ্যা মেৰাই লৈ আহিছিলা

আৰু মোৰ কান্ধত মূৰ থৈ সুধিছিলা

কিমান কঠিন হ’লে বুকুত সপোনে কুৰুকিব পাৰে ?

কিমান গভীৰ হ’লে উশাহত হুমুনিয়াহ উজাই যাব পাৰে ?

কিমান উজাগৰ ৰাতিৰ শেষত চকুত ওলমে আশাৰ জোলোঙা ?

অথবা

কিমান হতাশাই আঙুলিৰ ঠাঁৰত স্তব্ধ কৰিব পাৰে জীৱনৰ উন্মাদনা ?

মোৰ কম্পিত ওঁঠে মৌনতাৰ আৱৰণ গুচাই

তোমাৰ উত্তৰ দিবলৈ অপাৰগ আছিল ।

মই যে আজি মৌন বুদ্ধ !

পুনঃ –

কালি তুমি আকৌ আহিছিলা ।

পূৰ্ণিমাৰ জোনাকী নিশা তোমাৰ উত্তৰ বিচাৰি

বাট হেৰুৱাইছিলা আৰু
মোৰ সোঁৱৰণীৰ বুকুত জাহ গৈছিলা ।

কবিতা

আকাশে নাজানে

তাৰ বিশালতাৰ কথা ।

নদীয়ে নাজানে

তাৰ গভীৰতাৰ কথা ।

তুমিও নাজানা

তোমাৰ বুকুৰ খাজে খাজে বৈ থকা

ভালপোৱাৰ সূঁতিটোৰ কথা ।

কাৰণ,তুমি মোৰ বাবে এটি কবিতা

জটিলতাই স্পৰ্শ নকৰা

অলিখিত
এটি জীৱন্ত কবিতা ।

বাস্তৱ

মোৰ মন আকাশৰ

বিষাদৰ কজলা ডাৱৰবোৰ

উৰুৱাই নিবলৈ

প্ৰেমৰ পচোৱাজাক

আৰু নাহে ।

দোভাগ নিশা

বুকুৰ সিক্ত ৰোৱাতলিত

তোমাৰ স্মৃতিৰ কঠিয়া সিঁচিবলৈ

বৰষুণজাক আৰু নাহে ।

মোৰ দুচকুৰ স্বপ্নক দিঠক কৰিবলৈ

এতিয়া যে সময়ে

তোমাক লৈ উভতি নাহে ।

মুক্তি

তোমাৰ চকুলোৰ সোঁতত ভটিয়াই

মোৰ জীৱনৰ নাওঁ ।

তোমাৰ প্ৰগলভ চাৱনিত তিৰবিৰাইছিল

আশাৰ তৰালি ।

তোমাৰ উন্মাদ চুলিটাৰিৰ আন্ধাৰত

কুৰুকি কুৰুকি সেয়া আজি

কাৰ আঙুলিৰ ধেমালি ?

তোমাৰ চকুহালিত পিয়াপি ফুৰা

এটি নষ্ট স্বপ্নই

মুক্তিৰ বাট খেপিয়াই আত্মহত্যাৰ জখলা বগাইছিল ।

লোতকৰ বন্যাত উটি আহি সি

মোৰ হাতৰ তলু্ৱাত শুই পৰিছিল ।

শ্ৰমিক

এটি ৰৌদ্ৰদগ্ধ শৰীৰ ,

এটা ক্লান্ত মন,

সুৰুঙাবিহীন কৰ্মব্যস্ততা,এটা পৰাধীন জীৱন ।

কাৰণ –

তেওঁলোক যে শ্ৰমিক ।

স্বাধীনতাৰ তৃষ্ণাত আতুৰ ,

বোজাৰ ভৰত কাতৰ তেওঁলোকৰ শৰীৰ ।

এমুঠি অন্ন,এটি আশ্ৰয় কিম্বা

পৰিয়ালৰ চাৰিবেৰত ওলোমাব খোজা

এটি হাঁহিৰ আশাত

বন্দী,

তেওঁলোকৰ দুহাত ।

তেওঁলোকৰ দুহাতেৰে বাগৰে

কেঁচা তেজৰ সোঁত ,

য’ত বিৰিঙি উঠে জীৱনৰ দুখৰ দলিল ।

দুহালি চকুৰে পাৰভাঙি বৈ আহে

আৱেগৰ লোতক ,

য’ত লুকাই থাকে হেৰুওৱাৰ যাতনা ।

এৰা...

সময়ৰ আগত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰা

এওঁলোকেই হ’ল শ্ৰমিক ।

সময়

স্মৃতিৰ জোলোঙাৰ পৰা

সৰি পৰিল

এমুঠি সময় ;

হেঙুল বৰণীয়া

ক্লান্ত,বিষণ্ণ সময় ।

অতীত কিম্বা ভৱিষ্যতৰ বোজাত

ভাৰাক্ৰান্ত বৰ্তমান সময় ।

আইৰ দুচকুত সময়ে

আঁকিব খোজা নাছিল ,

পিতাইৰ বিষাদগ্ৰস্ত মুখখনি ।

আইৰ কপালত জ্যোতিস্মান

নষ্টালজিয়াৰ ৰঙা ফোঁটটিক

সময়ে অপমানিত কৰিব বিচৰা নাছিল ।

মাথো অতীতৰ সমাধি বগাই

নিৰৱে গুচি গৈছিল

সময়...।।

স্বপ্ন

গৰাখহনীয়া সৃষ্টি কৰিছে বুকুত

অসুখীয়া স্বপ্নবোৰে ।

কমাই আনি আছে ক্ৰমশঃ

হৃদয়ৰ পৰিসৰ...

মৃত্যুমুখী যাত্ৰা

আৰম্ভ কৰিছে সিহঁতে ।

আৰু মই

মৃত্যুমুখী স্বপ্নৰ বাবে

বুকুত খান্দিছো কবৰ... ।।

ফাগুন - ২

আপোনাৰ হৃদয়লৈও এদিন

ফাগুন আহিছিল ।

আপোনাৰ কলিজাত

পলাশৰ ৰঙা ছটিয়াই

ফাগুনে খিলখিলাই হাঁহিছিল ।

আপোনাৰ দীঘল চুলিটাৰিৰ ফাঁকে ফাঁকে

আঙুলি বুলাই

ফাগুনে এঘুমটি মাৰিছিল ।

ফাগুনৰ চেঁচা পৰশে

আপোনাক শিহঁৰিত কৰিছিল ।

আপোনাৰ আঁচল উৰুৱাই

নিলাজ ফাগুনে

বক্ষৰ সৌন্দৰ্য্য পান কৰিছিল ।

বিশ্বাস কৰক,

মোৰ বুকুলৈও ফাগুন আহিছিল ।

আপোনাৰ সৈতে খেলা কৰা

নিৰ্লজ্জ আবেলিটোৰ কথা কৈ

মোৰ লগত চুপতি মাৰিছিল ।

আপোনাৰ কুশল বতৰা জনাই

পুনৰ অহাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে

ফাগুনে মোৰ পৰা বিদায় মাগিছিল ।

বৰষুণত নিতিতিবা

বৰষুণত নিতিতিবা

তোমাৰ সিক্ত চুলিটাৰিৰ সুবাসে

বুকুত প্ৰেমৰ গজালি মেলাব ।

বৰষুণত নিতিতিবা

তোমাৰ খিল্ খিল্ হাঁহিত

পদুলিত শৰতৰ শেৱালি সৰিব ।

বৰষুণত নিতিতিবা

হেঙুল সূৰুযে লাজত

পশ্চিম দিগন্তত লুকাভাকু খেলিব ।

বৰষুণত নিতিতিবা

তুমি এনেয়েও ধুনীয়া ।

আপোন

 কোনোৱেই আপোন নহয়

এই পৃথিৱীত,

আপোনাৰ অথবা মোৰ বাবে ।

সময়ৰ জালত আবদ্ধ হৈ

ছটফটাই থকা আমিবোৰ

কাৰোবাৰ বাবে মাথো

মানুহ নামৰ বহুৰূপী ।

দুখৰ পাৰত দুখবোৰ জাৰি-জোকাৰি

হেঁপাহৰ কলং সাঁতুৰি

সুখৰ পাৰলৈ ঢাপলি মেলিব খোজা আমিবোৰ

কাৰোবাৰ বাবে প্ৰলাপী পাগল ।

বৰ্তমানৰ ৰুদ্ধদ্বাৰ অতিক্ৰমি

পৰিস্থিতিৰ মুখামুখি হ’ব খোজা আমিবোৰ

কাৰোবাৰ বাবে

কেৱল একো একোজন বহুৱা ।

অসংলগ্ন

(১)

ফাগুনী বতাহজাকে

তোমাৰ আঁচল কঁপাইছিল ।

এটি নিষ্পাপ স্বপ্ন

মোৰ শৰীৰত সিঁচিবলৈ

আঁচলখনে

উদ্বাউল হৈ নাচিছিল ।

(২)

বিষন্নতাৰ বুকুত মুখ গুঁজি উচুপিবলৈ

প্ৰয়োজন মাথো

তোমাৰ স্মৃতি বিজড়িত

এমুঠিমান অতীত ।

স্বাধীনতা - ১

আমাক স্বাধীনতা লাগে

এ-কে-৪৭ ৰ গুলীৰ বিনিময়ত ।

দুচকুত সপোন আৰু হাতত

উদ্যত মাৰণাস্ত্ৰ লৈ

যিসকলে গভীৰ অৰণ্যত

জীৱন হেৰুৱালে

তেওঁলোকৰ প্ৰতিটোপাল তেজৰ বিনিময়ত

আমাক স্বাধীনতা লাগে ।

যিসকল শ্বহীদৰ পৰিয়ালত

আজিও উচুপনিৰ শব্দই ৰাউচি জোৰে,

তেওঁলোকৰ চকুপানীৰ বিনিময়ত

আমাক  স্বাধীনতা লাগে ।

আমি যে তথাকথিত স্বাধীন দেশৰ পৰাধীন নাগৰিক ।

নাজানিলেই ভাল আছিল তোমাৰ ঠিকনা

তুমি ক’লা –

তোমাৰ বুকুত মোক এডৰা মাটি দিয়া,

প্ৰতি শৰতত মই তাত শেৱালি হৈ সৰিম,

কহুৱা হৈ ফুলিম ।

মই ক’লো –

নাওঁখন চিনাকি, নৈখন অচিনা

শেষত নক’বা –

নাজানিলেই ভাল আছিল তোমাৰ ঠিকনা ।

শংকৰদেৱ একাডেমীৰ তুমি নীলাঞ্জনা বৰুৱা - ২

নীলাঞ্জনা,

তোমাৰ জেতুকাবুলীয়া আঙুলিৰ স্পৰ্শত

মোৰ শীৰ্ণ আঙুলিৰ জঠৰতা ভাঙে ।

তোমাৰ লাস্যময়ীতাৰ হিল্লোলত

বুকুত সেউজীয়া স্বপ্নৰ অনুৰণন জাগে ।

মই বিপ্লৱী হৈছো নীলাঞ্জনা ।

স্বাধীনতা বিচাৰি

ডাষ্টবিনৰ পৰিৱৰ্তে
গভীৰ সেউজীয়াৰ মাজত বিলীন হৈছো ।

বিপ্লৱৰ কবিতা আওৰাই

হাতত গুঁজি লৈছো বন্দুক আৰু বাৰুদ ।

যি হাতেৰে তোমাৰ হাতত

হাত থৈ

জীৱনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিলো

সেই হাতেৰেই কত জীৱন হত্যা কৰি 

আজি বিপ্লৱৰ নিচান উৰুৱাইছো । 

তুমি উপহাৰ দিয়া কলমেৰে 

প্ৰেমৰ কবিতা লিখাৰ পৰিৱৰ্তে,

বন্দুকেৰে লিখি গৈছো অৰণ্যৰ বুকুত

মাথো তেজৰ কবিতা ।

এটি ৰৌদ্ৰোজ্বল পুৱাৰ অপেক্ষাত

সাৰে থাকে

অৰণ্যৰ প্ৰতিটো নিশা ।
মগজুত কলমটিওৱা
স্বাধীনতাৰ ভোকে আজুৰি নিয়ে
চকুহালিত ওলমি থকা
সপোনৰ জোলোঙা ।

নীলাঞ্জনা,
মোৰ বাবে তুমি ঈশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা নকৰিবা ।
ঈশ্বৰ এই বিপ্লৱৰ পলৰীয়া বিপ্লৱী ।

আই আৰু পিতাইৰ চকুলৈ চাবাচোন
আজিও দেখিবা তাত     
আশাৰ থোৰ মেলা ধাননি ।                 

হয়তো কোনোবা নিশা       
উভতি আহিম বিপ্লৱৰ দাবানল সামৰি                         
তোমাৰ ওচৰত বন্ধকত থোৱা
মোৰ হৃদয়খনৰ ভিক্ষা বিচাৰি ।