স্বাধীনতা – ২

বুকুত এটি বিপ্লৱ নুৰিয়াই লৈ

তেওঁ মোৰ দুৱাৰত টুকুৰিয়াইছিল ।

এখন সেউজ অৰণ্যৰ স্বাধীনতাৰ স্বপ্নই

তেওঁক বাৰুকৈয়ে বলিয়া কৰিছিল ।

নৈৰ সিপাৰে ৰিণিকি ৰিণিকি শুনো আজিও

বিপ্লৱৰ কুচকাৱাজ কিম্বা মৃত্যুৰ আৰ্তনাদ ।

জীৱনে সোধে –

বুকুৰ হালধীয়াৰ পৰা অৰণ্যৰ সেউজীয়ালৈ

আৰু কিমানদূৰ বাট ?

মোৰ হাতত তেওঁ সঁপি গ’ল এমুঠি তেজে ধোৱা মাটি

কিন্তু তেওঁ জনা নাছিল –

মোৰ হাতত মোৰেই যে মৃত্যুঘন্টা আছে দুলি ।।

শিলৰ আত্মকথা

মই এটি শিল হৈছিলো ।

স্মৃতিবোৰ শেলুৱৈ হৈছিল 

আৰু মোক চেপিছিল; উশাহবোৰ শুহি নোলোৱা পৰ্যন্ত ।

সময়বোৰ নৈ হৈ বৈ আহিছিল ।

দিগন্তগামী হেঙুলীয়াই

বাৰে বাৰে বেঙা মেলি চায় –

সমীৰৰ স’তে ঢৌ তুলি

শেলুৱৈৰ কৱলৰ পৰা মোক আজুৰিবলৈ

তোমাৰ যে কি আপ্ৰাণ চেষ্টা !

ছেঃ, তোমাৰ দুখবোৰ অৱগাহন কৰিব পৰা হ’লে...

কথোপকথন - ৩

 তুমি - ক্ষণিকতে যিদৰে আঁতৰি যায়

         আকাশৰ নেজাল তৰা

         ওঁঠৰ পৰা সৰি ক’ৰবাত যেন হেৰাই গ’ল আমাৰ কথা ।

মই - নেহেৰাই কেতিয়াও ওঠঁৰ ভাষা

        বুকুত ওলমি আছে চোৱা, সেয়াই তুমি কোৱা

        কিছু সপোন, কিছু প্ৰত্যাশা ।

তুমি - প্ৰত্যাশাই যদি মিছা হয় ধূসৰ বন্দৰত

         নাওঁ মেলি দিবা কি সাহসত ?           

মই - নাওঁ ভটিয়াব কথানদীৰ সোঁতত

        উচ্ছ্বলা যৌৱনা তুমি মোৰ চিফুং বাঁহীৰ সুৰত ।

        নিলাজ ফাগুন উৰিব তোমাৰ চাদৰৰ আঁচলত

        আঁকি দিওঁ নেকি পলাশৰ ৰঙা তোমাৰ কপালত ?

তুমি - আঁকি ল’ম তোমাৰ হেঁপাহৰ ৰঙা মোৰ কপালত

         তোমাৰ মৰমৰ নৈত ডুব যাম প্ৰতিটো উশাহত ।

মই – মোৰ মৰমত নুডুবিবা

        জীৱনৰ সেউজীয়া ঠিকনা হেৰুৱাবা ।

        সৌৱা হাত বাউলি মাতিছে তোমাৰ সপোনে

        সাঁতুৰি পাৰ হৈ যোৱা ।

                  

শংকৰদেৱ একাডেমীৰ তুমি নীলাঞ্জনা বৰুৱা – ৩

                                                                  

নীলাঞ্জনা,

কেনেকৈ তোমাৰ বোকোচাত তুলি দিওঁ

মোৰ বুকুৰ সমস্ত দুখ ?

তুমিতো নাজানা - তাৰ আঁৰত লুকাই আছে কাৰ চিনাকি মুখ ।

নৈৰ ঘাটত শেলুৱৈৰ চেপাত

শিলচটাই আজি উশাহ ল’ব পৰা নাই ।

জাক হেৰুওৱা পখীৰ কলৰৱত

সন্ধ্যাটি ভূমাৰ বুকুত নিৰলে লুকায় ।

জানা,

তোমাৰ নিলাভ অথচ দ্ব্যৰ্থ চাৱনিয়ে

সিদিনা মোৰ সমস্ত শৰীৰত বগুৱা বাই ফুৰিছিল ।

মই হৈ পৰিছিলো নীড়হাৰা ।

যিদিনা তুমি তোমাৰ আঁচলৰ আঁৰত

এটি কুঁৱলীসনা সন্ধ্যা মেৰাই লৈ আহিছিলা

আৰু মোৰ কান্ধত মূৰ থৈ সুধিছিলা

কিমান কঠিন হ’লে বুকুত সপোনে কুৰুকিব পাৰে ?

কিমান গভীৰ হ’লে উশাহত হুমুনিয়াহ উজাই যাব পাৰে ?

কিমান উজাগৰ ৰাতিৰ শেষত চকুত ওলমে আশাৰ জোলোঙা ?

অথবা

কিমান হতাশাই আঙুলিৰ ঠাঁৰত স্তব্ধ কৰিব পাৰে জীৱনৰ উন্মাদনা ?

মোৰ কম্পিত ওঁঠে মৌনতাৰ আৱৰণ গুচাই

তোমাৰ উত্তৰ দিবলৈ অপাৰগ আছিল ।

মই যে আজি মৌন বুদ্ধ !

পুনঃ –

কালি তুমি আকৌ আহিছিলা ।

পূৰ্ণিমাৰ জোনাকী নিশা তোমাৰ উত্তৰ বিচাৰি

বাট হেৰুৱাইছিলা আৰু
মোৰ সোঁৱৰণীৰ বুকুত জাহ গৈছিলা ।

আন্ধাৰ

   নিজকেই বিশ্বাস হোৱা নাই তাৰ । ইমান অকল্পনীয় স্বীকাৰোক্তি কৰাৰ সাহস সি ক’ত পালে ? তাকো তাইৰ আগত ? কিহৰ বাবে সি নিজকে তাইৰ আগত মানসিকভাৱে নগ্ন কৰি তুলি ধৰিলে ? কি স্বাৰ্থ আছিল তাৰ ?

  

   কোঠাটোৰ এচুকত থকা টেবুলখনৰ সন্মুখত বহি সি আবেলিৰ ঘটনাটোকে পাগুলিয়াই আছিল । মনৰ সাগৰত চিন্তাৰ প্ৰচণ্ড ঢৌবোৰৰ মাজত সি নিজকে অসহায় নাওঁ এখনৰ দৰে এৰি দিছিল । ঢৌবোৰ অতিক্ৰমি সিপাৰ পোৱাৰ আশাত কিম্বা হেৰাই যোৱাৰ তাড়নাত ।

   

   সকলো ঘটনা সামৰি সি চিঠি এখনত তাইলৈ নীলা আখৰবোৰ আঁকিবলৈ লৈছিল মাত্ৰ, তেনেতে কাৰেণ্ট গ’ল । খেপিয়াই খেপিয়াই সি মম এডাল জ্বলালে । তাৰ আঙুলিবোৰ কঁপিছিল – ঠাণ্ডা কিম্বা মানসিক অস্থিৰতাত ।

   

   ক্ৰমশঃ মমডাল গলি গলি শেষ হৈ আহিছে ,ঠিক তাৰ কলিজাটিৰ দৰে । কলিজাৰ কেঁচা তেজত আজি তাইৰ চিনাকি গোন্ধ নাই । কলিজাৰ উৱলি যোৱা পঁজাত তাই বহুদিন ভুমুকি মৰা নাই । আলপৈচানৰ অভাৱত আজি জহি-খহি নিঃশেষ হ’ব ধৰিছে তাৰ কেঁচা ৰঙৰ প্ৰেমৰ পঁজা । তাৰ চিঠিখন আধৰুৱা হৈয়েই পৰি ৰ’ল । তাৰ আঙুলিকেইটাই কান্দিছিল, চিঠিখন মোহাৰি চুকৰ ডাষ্টবিনটোলৈ দলিয়াই । গলি গলি নিঃশেষ হৈ অহা মমডালে এটা সময়ত নিজকে মৃত ঘোষণা কৰিছিল । মাথো শ্মশানৰ চিতাৰ দৰে তাৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা উৰি আহিছিল উমুঠিমান ধোঁৱা । কোঠাটোৱেও তাক সাৱতি আন্ধাৰত বুৰ মাৰিছিল ।

   এৰা, সঁচাকৈয়ে বৰ আন্ধাৰ ।

স্পন্দিতাৰ ডায়েৰীৰ অন্তিমটো পৃষ্ঠা

   বহুত অভিনয় কৰিলো জীৱন নামৰ নাটকখনিত । আজি মই বৰ ক্লান্ত অ’...

   

    জীৱনটোত মই নিজৰ ইচ্ছাৰে জীয়াই থাকিব বিচাৰো । তাৰ বাবেই হয়তো মই হেৰুৱাইছো পৰিয়ালৰ আস্থা । তেওঁলোকৰ বাবে মই ত্যাজ্য । ক্ৰমাৎ বাঢ়ি গৈ আছে সম্পৰ্কৰ দূৰত্ববোৰ । শুকাই শুকাই লেহুকা হৈ গৈ আছে বন্ধু-বান্ধৱীৰ লগত থকা এনাজৰীডাল । সকলোৰে পৰা আঁতৰি আহি আজি মই মোৰ পৃথিৱীতে স্বনিৰ্বাসিত । ভগৱানক মই বিশ্বাস নকৰো, কৰিব নোখোজো । সংগীবিহীনভাৱে অতিবাহিত হৈ আছে তথাকথিত জীৱন । মানসিক অন্তৰ্দ্বন্দ্বত ভুগিছো মই । প্ৰতিনিশাই নিসংগতা আৰু একাকীত্বৰ চিকাৰ হৈ পৰো । 

   

   তথাপিও অশেষ চেষ্টা কৰিও অনুৰাগক মোৰ মনৰ পৰা আঁতৰাই পঠিয়াব পৰা নাই । তাৰ মাজত,তাৰ সপোনবোৰৰ মাজত মোৰ জীৱনটোক নতুনকৈ বিচৰাৰ হাবিয়াস জাগি উঠে । সপোনত যেতিয়া সি আহে,মোৰ বুকুৰ মাজৰ লুকাই থকা কোনোবা যুগৰ আশাবোৰে যেন এঙামুৰি দি উঠে হঠাতে । তাক চিঞৰি ক’ব মন যায় –“ অনুৰাগ, ময়ো তোমাক বহুত ভাল পাওঁ ” । নোৱাৰো ক’ব । বিবেকে বাধা দিয়ে । কেনেকৈ কওঁ তাক মোৰ জীৱনৰ চৰম সত্য ? আৱেগ আৰু বিবেকৰ অঘোষিত যুদ্ধত থকা-সৰকা হৈ পৰো । নিজকে বুজোৱাৰ অপচেষ্টা কৰো । তাৰ উজ্জ্বল চকুহালিত চকু থৈ কথা কোৱাৰ সাহস নাই মোৰ । নিজকে স্বাৰ্থপৰ যেন অনুভৱ হয় । তাৰ সঁচা ভালপোৱাৰ বিনিময়ত তাক কি দিলো ? এবুকু যন্ত্ৰণা,এমুঠি গভীৰ হুমুনিয়াহ আৰু কিছু গধুৰ কষ্টকৰ  উশাহ । আবেলি নৈৰ পাৰত সময়ে সোঁতৰ দৰে গতি কৰে । অথচ মই নিৰুপায় ।

   

   মই কেঞ্চাৰত আক্ৰান্ত,অন্তিম পৰ্যায় । ভাগি পৰিছো মই সম্পূৰ্ণৰূপে । জীয়াই থকাৰ হেঁপাহবোৰ ক্ৰমান্বয়ে আঁতৰি যায় । এক বিশাল শূণ্যতাই অৱশিষ্ট দিনকেইটা কুটি কুটি খায় । আজিও মই সপোন দেখো – বৃদ্ধ ছাণ্টিয়াগোৰ সপোন,শুই থকা সিংহৰ সপোন । পাৰ্থক্য মাথো এটাই – সিহঁতে শুইছে নতুন উদ্যমেৰে পিছদিনা আকৌ নিজ কামত ব্যস্ত হোৱাৰ দোহাই দি । আৰু মই...? নৈৰ পাৰত চিতা এখনে যে মোৰ শৰীৰটোক সাৱতি ল’বলৈ ব্যাকুল হৈ পৰিছে ।

   

   উজাগৰে পাৰ হৈ গৈ থাকে নিশাবোৰ, কোটৰত সোমাই গৈ থাকে চকুহালি । মই যেন হতাশাত ভুগিছো । অপ্ৰাপ্তিৰ হতাশা,বিফলতাৰ হতাশা । এখন এখনকৈ জ্বলাই দিও মোৰ পুৰণি ডায়েৰীবোৰ,যাৰ পাতে পাতে লিখা আছে জীৱনৰ অপ্ৰকাশিত গোপন অধ্যায়বোৰ ;যিবোৰ প্ৰকাশ হোৱাটো মই নিবিচাৰো । এতিয়া আৰু মই ডায়েৰী লিখাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰো । মোৰ শীৰ্ণ আঙুলিত ভেঁজা দি আজি জীৱনেই যে মোৰ ডায়েৰী লিখিছে ...

কবিতা

আকাশে নাজানে

তাৰ বিশালতাৰ কথা ।

নদীয়ে নাজানে

তাৰ গভীৰতাৰ কথা ।

তুমিও নাজানা

তোমাৰ বুকুৰ খাজে খাজে বৈ থকা

ভালপোৱাৰ সূঁতিটোৰ কথা ।

কাৰণ,তুমি মোৰ বাবে এটি কবিতা

জটিলতাই স্পৰ্শ নকৰা

অলিখিত
এটি জীৱন্ত কবিতা ।

বাস্তৱ

মোৰ মন আকাশৰ

বিষাদৰ কজলা ডাৱৰবোৰ

উৰুৱাই নিবলৈ

প্ৰেমৰ পচোৱাজাক

আৰু নাহে ।

দোভাগ নিশা

বুকুৰ সিক্ত ৰোৱাতলিত

তোমাৰ স্মৃতিৰ কঠিয়া সিঁচিবলৈ

বৰষুণজাক আৰু নাহে ।

মোৰ দুচকুৰ স্বপ্নক দিঠক কৰিবলৈ

এতিয়া যে সময়ে

তোমাক লৈ উভতি নাহে ।

মুক্তি

তোমাৰ চকুলোৰ সোঁতত ভটিয়াই

মোৰ জীৱনৰ নাওঁ ।

তোমাৰ প্ৰগলভ চাৱনিত তিৰবিৰাইছিল

আশাৰ তৰালি ।

তোমাৰ উন্মাদ চুলিটাৰিৰ আন্ধাৰত

কুৰুকি কুৰুকি সেয়া আজি

কাৰ আঙুলিৰ ধেমালি ?

তোমাৰ চকুহালিত পিয়াপি ফুৰা

এটি নষ্ট স্বপ্নই

মুক্তিৰ বাট খেপিয়াই আত্মহত্যাৰ জখলা বগাইছিল ।

লোতকৰ বন্যাত উটি আহি সি

মোৰ হাতৰ তলু্ৱাত শুই পৰিছিল ।

শ্ৰমিক

এটি ৰৌদ্ৰদগ্ধ শৰীৰ ,

এটা ক্লান্ত মন,

সুৰুঙাবিহীন কৰ্মব্যস্ততা,এটা পৰাধীন জীৱন ।

কাৰণ –

তেওঁলোক যে শ্ৰমিক ।

স্বাধীনতাৰ তৃষ্ণাত আতুৰ ,

বোজাৰ ভৰত কাতৰ তেওঁলোকৰ শৰীৰ ।

এমুঠি অন্ন,এটি আশ্ৰয় কিম্বা

পৰিয়ালৰ চাৰিবেৰত ওলোমাব খোজা

এটি হাঁহিৰ আশাত

বন্দী,

তেওঁলোকৰ দুহাত ।

তেওঁলোকৰ দুহাতেৰে বাগৰে

কেঁচা তেজৰ সোঁত ,

য’ত বিৰিঙি উঠে জীৱনৰ দুখৰ দলিল ।

দুহালি চকুৰে পাৰভাঙি বৈ আহে

আৱেগৰ লোতক ,

য’ত লুকাই থাকে হেৰুওৱাৰ যাতনা ।

এৰা...

সময়ৰ আগত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰা

এওঁলোকেই হ’ল শ্ৰমিক ।

সময়

স্মৃতিৰ জোলোঙাৰ পৰা

সৰি পৰিল

এমুঠি সময় ;

হেঙুল বৰণীয়া

ক্লান্ত,বিষণ্ণ সময় ।

অতীত কিম্বা ভৱিষ্যতৰ বোজাত

ভাৰাক্ৰান্ত বৰ্তমান সময় ।

আইৰ দুচকুত সময়ে

আঁকিব খোজা নাছিল ,

পিতাইৰ বিষাদগ্ৰস্ত মুখখনি ।

আইৰ কপালত জ্যোতিস্মান

নষ্টালজিয়াৰ ৰঙা ফোঁটটিক

সময়ে অপমানিত কৰিব বিচৰা নাছিল ।

মাথো অতীতৰ সমাধি বগাই

নিৰৱে গুচি গৈছিল

সময়...।।

স্বপ্ন

গৰাখহনীয়া সৃষ্টি কৰিছে বুকুত

অসুখীয়া স্বপ্নবোৰে ।

কমাই আনি আছে ক্ৰমশঃ

হৃদয়ৰ পৰিসৰ...

মৃত্যুমুখী যাত্ৰা

আৰম্ভ কৰিছে সিহঁতে ।

আৰু মই

মৃত্যুমুখী স্বপ্নৰ বাবে

বুকুত খান্দিছো কবৰ... ।।

ফাগুন - ২

আপোনাৰ হৃদয়লৈও এদিন

ফাগুন আহিছিল ।

আপোনাৰ কলিজাত

পলাশৰ ৰঙা ছটিয়াই

ফাগুনে খিলখিলাই হাঁহিছিল ।

আপোনাৰ দীঘল চুলিটাৰিৰ ফাঁকে ফাঁকে

আঙুলি বুলাই

ফাগুনে এঘুমটি মাৰিছিল ।

ফাগুনৰ চেঁচা পৰশে

আপোনাক শিহঁৰিত কৰিছিল ।

আপোনাৰ আঁচল উৰুৱাই

নিলাজ ফাগুনে

বক্ষৰ সৌন্দৰ্য্য পান কৰিছিল ।

বিশ্বাস কৰক,

মোৰ বুকুলৈও ফাগুন আহিছিল ।

আপোনাৰ সৈতে খেলা কৰা

নিৰ্লজ্জ আবেলিটোৰ কথা কৈ

মোৰ লগত চুপতি মাৰিছিল ।

আপোনাৰ কুশল বতৰা জনাই

পুনৰ অহাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে

ফাগুনে মোৰ পৰা বিদায় মাগিছিল ।